Amortisman ve Yıpranma Payı Hesaplama

Amortisman ve Yıpranma Payı Rehberi

İşletmenize aldığınız bilgisayar, mobilya veya araç gibi "duran varlıkları" doğrudan gider yazamazsınız. Çünkü bu varlıklar size yıllarca hizmet edecektir. Vergi kanunları, bu maliyeti varlığın ömrüne yayarak ("amorti ederek") parça parça gider yazmanızı ister.

Hangi Yöntemi Seçmeliyim?

2026 Amortisman Sınırı: 9.500 TL

VUK 333 Faydalı Ömür Listesi Özeti

Maliye Bakanlığı VUK 333 sıra no'lu tebliğde her varlık türü için faydalı ömür belirlemiştir. Bilgisayar 4 yıl, cep telefonu 3 yıl, mobilya 5-10 yıl, binek otomobil 5 yıl, ticari araç 4-6 yıl, bina 25-50 yıl örneklerindedir. Listede olmayan özel makine veya ekipman için vergi dairesinden mukteza (görüş) alınmalıdır. Ömür aşılamaz; 4 yıllık bilgisayarı 2 yılda bitirmek yasaktır. Yöntem seçimi (normal veya azalan) varlık türüne göre değişmez; işletme karar verir.

İkinci el varlık alımında önceki mükellefin birikmiş amortismanı dikkate alınır; kalan ömür ve kalan defter değeri üzerinden amortisman devam eder. Varlık satıldığında veya hurdaya çıkarıldığında defterden düşülür; satış kârı veya zararı hesaplanır. Maddi olmayan duran varlıklar (yazılım, patent, şerefiye) için ayrı faydalı ömür ve amortisman kuralları vardır.

Amortisman Ayırma Zamanı ve Beyan

Varlık işletmeye alındığı ay itibarıyla amortisman başlar. Yılın son ayında alınan demirbaş için sadece o ayın payı ayrılır; kıst amortisman binek araçlarda zorunludur. Vergi beyannamesinde amortisman giderleri diğer giderlerle birlikte matrahtan düşülür. Yanlış ömür veya yöntem kullanımı vergi incelemesinde düzeltme ve ceza gerektirebilir. Bu hesaplayıcı tahminidir; mali müşavirinize danışın.

Binek Otomobillerde Özel Durum

Binek araçlar için "Kıst Amortisman" uygulanır. Yani aracı yılın son ayında (Aralık) bile alsanız, tam yıl değil sadece 1 aylık amortisman ayırabilirsiniz. Kalan 11 aylık pay yanmaz, son yıla eklenir. Ticari araçlarda bu kural yoktur, tam yıl ayrılır.

Normal vs Azalan Bakiyeler Karşılaştırması

Normal yöntemde yıllık gider sabittir; 100.000 TL'lik 5 yıllık varlık için her yıl 20.000 TL ayrılır. Azalan bakiyelerde oran 2/n = %40'tır; 1. yıl 40.000 TL, 2. yıl 24.000 TL, 3. yıl 14.400 TL... şeklinde düşer. VUK oranı %50'yi geçemez; 2 yıllık varlıkta %100 yerine %50 uygulanır. Azalan yöntem vergi ertelemeye yardım eder; yeni kurulan şirketler genelde bu yöntemi tercih eder. Yöntem değişikliği azalan'dan normal'e geçişte yapılabilir; tersi yasaktır.

Doğrudan Gider ve Sınır

2026 yılı için amortisman sınırı 9.500 TL'dir. Bu tutarın altındaki demirbaşlar tek seferde gider yazılabilir; amortisman tablosu oluşturulmaz. Sınırın üzerindeki varlıklar mutlaka amortisman ayrılarak muhasebeleştirilir. Sınır her yıl enflasyon oranına göre güncellenir.

Binek otomobillerde özel kural vardır; maliyet bedelinin yüzde ellisi amortisman sınırı olarak uygulanır. İkinci el araç alımında önceki sahibin birikmiş amortismanı dikkate alınır. Maddi olmayan duran varlıklar (patent, lisans vb.) için ayrı faydalı ömür listesi vardır.

Özet ve Pratik Kullanım

Maliyet bedeli, faydalı ömür (yıl) ve yöntem (normal veya azalan bakiyeler) seçin; hesapla butonuna basın. Yıllık amortisman, birikmiş amortisman ve net defter değeri tablosu oluşturulur. Binek otomobil seçeneği kıst amortisman uygular. Bu araç muhasebeci ve mali müşavirlere yöneliktir; vergi mevzuatı değişikliklerini takip edin. Maliyet, ömür ve yöntem girerek yıllık tabloyu anında oluşturursunuz. Ücretsiz ve kayıtsız kullanılır; mobil uyumludur. 2026 sınırı 9.500 TL'dir. Tablo Excel'e aktarılabilir; muhasebe programlarıyla uyumlu format kullanılır. Yıllık amortisman beyannamede "Amortisman Giderleri" kalemi altında gösterilir. Kurumlar vergisi mükellefleri için aynı hesaplama geçerlidir; oranlar değişmez. Özel sektör ve kamu muhasebesi arasında amortisman uygulaması farklılık gösterebilir. Yeniden değerleme yapılmış binalarda amortisman, yeni değer üzerinden hesaplanır. Kira sözleşmeli taşınmazlarda kiracı amortisman ayırmaz; mülk sahibi ayırır. Özel tüketim vergisi (ÖTV) dahil alınan binek araçta maliyet bedeli ÖTV dahil değildir; KDV hariç tutar baz alınır.

Amortisman ve Vergi Matrahı

Gelir vergisi veya kurumlar vergisi matrahı hesaplanırken amortisman giderleri ticari kârdan düşülür. Yüksek amortisman = düşük vergi matrahı = düşük vergi. Azalan bakiyeler yöntemi ilk yıllarda bu avantajı artırır. Ancak varlık satıldığında defter değeri düşük olduğundan satış kârı yüksek çıkar; ertelenen vergi o zaman ödenir. Nakit akışı zayıf işletmeler için normal yöntem daha uygun olabilir. Bu araç sadece hesaplama sunar; strateji için mali müşavire danışın. 2026 yılı VUK hükümlerine göre hazırlanmıştır; değişiklik olursa güncelleme yapılır.